Kolonoskopia - co to za badanie?

Kolonoskopia to podstawowe badanie umożliwiające obejrzenie wnętrza jelita grubego przy użyciu miękkiego i  giętkiego aparatu o grubości palca wskazującego- kolonoskopu.
Ma na celu ocenę błony śluzowej jelita grubego. Kolonoskopia polega na wprowadzeniu urządzenia do wnętrza jelita grubego przez odbyt i poprowadzenia go do jelita cienkiego. W czasie badania możliwe jest wykonanie zabiegów endoskopowych tj.: usuwanie polipów, tamowanie krwawień, poszerzanie zwężeń w jelicie, zmniejszenie masy guza (w przypadku nowotworów nieoperacyjnych), a także pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Badanie kolonoskopowe jest zalecane każdemu pacjentowi z obciążeniem genetycznym i osobom po 50 r.ż. Jest ono bardzo skutecznym narzędziem diagnostycznym w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób jelita grubego.

Wskazania i przeciwskazania

Jakie są wskazania do kolonoskopii?

Wskazaniami do przeprowadzenia badania kolonoskopowego są m.in.:
  • ukończony 50 rok życia (badanie profilaktyczne)
  • polipy jelita grubego-krawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego
  • badanie profilaktyczne raka jelita grubego
  • nagła zmiana rytmu wypróżnień (biegunki, zaparcia, tzw. Ołówkowate stolce
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza niewiadomego pochodzenia (szczególnie u osób powyżej 50 roku życia)
  • nieefektywne parcie na stolec-uczucie niepełnego wypróżnienia
  • przewlekła biegunka nieznanego pochodzenia
  • niewyjaśniona utrata masy ciała
  • choroby zapalne jelit
  • uchyłki w jelicie grubym

Jakie są przeciwwskazania do kolonoskopii?

  • objawy zapalenia otrzewnej
  • ciąża (II i III trymestr)
  • zaburzenia w krzepnięciu krwi
  • ostra niewydolność oddechowa
  • perforacja przewodu pokarmowego
  • zaostrzenia chorób zapalnych jelita grubego
Image

Jak przebiega badanie?

1. Znieczulenie miejscowe: lekarz znieczula tylną część gardła aerozolem lignokainowym, efekty znieczulenia są natychmiastowe, nie następuje utrata świadomości. Przygotowany do badania pacjent proszony jest o położenie się na lewym boku i przygięcie głowy do klatki piersiowej. Lekarz lub pielęgniarka zakładają ustnik, który zapobiega zamykaniu ust przez pacjenta i zmniejsza ryzyko przegryzienia wprowadzanego przewodu. Następnie lekarz wprowadza do jamy ustnej gastroskop, a pacjent proszony jest o wykonanie ruchu połykowego. W trakcie badania do żołądka wdmuchiwane jest powietrze, pozwalające na lepsze uwidocznienie badanej okolicy przewodu pokarmowego.
2. Znieczulenie ogólne: pacjent zostaje poproszony o położenie się na wznak. Anestezjolog wprowadza lek dożylnie, jego działanie jest natychmiastowe. Pacjent krótko po podaniu poczuje się śpiący i zapadnie w lekki kilkunastominutowy sen, podczas którego nie będzie odczuwał żadnych dolegliwości bólowych ani dyskomfortu. Po kilkunastu minutach pacjent budzi się.

Ile trwa badanie?

W zależności od zastosowanego znieczulenia, czas trwania badania gastroskopowego różni się. Jeśli pacjent zdecyduje się na znieczulenie miejscowe czas trwania zabiegu wynosi kilka minut, a pacjent od razu po zakończeniu badania może opuścić przychodnię. W przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego czas trwania badania wynosi kilkanaście minut, jednak wydłuża się czas pozostania pacjenta w przychodni. Konieczne jest monitorowanie stanu pacjenta przez lekarza przez około godzinę.
Image

Kolonoskopia ze znieczuleniem, czy bez?

Kolonoskopia nie jest badaniem bolesnym, ale przeważnie uznaje się ją za bardzo nieprzyjemną. W związku z tym, może zostać wykonana bez znieczulenia, w znieczuleniu miejscowym lub w ogólnym, które zmniejszają dyskomfort pacjenta.

  1. Znieczulenie ogólne wykonuje się w przypadku, gdy pacjent źle znosi ból, a także w przypadku licznych operacji jamy brzusznej. Jest przeprowadzane pod kontrolą anestezjologa. Pacjent po podaniu środka usypiającego zasypia na czas trwania badania. Stosowane znieczulenie jest delikatne i płytkie. Po narkozie pacjent musi pozostać pod nadzorem lekarza lub pielęgniarki do momentu, w którym w pełni odzyska świadomość. Zwykle po około godzinie może zostać odprowadzony do domu. Przez 2 godziny po znieczuleniu wskazane jest powstrzymywanie się od jedzenia i picia. Przez co najmniej 24 godziny powinien powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
  2. Znieczulenie miejscowe: Lekarz przystępując do badania znieczula okolice odbytu pacjenta żelem,  by zmniejszyć dyskomfort podczas badania. Pacjent po zakończeniu badania może od razu wrócić do domu, jednak przez kilka godzin powinien powstrzymać się od prowadzenia samochodu.

Budowa endoskopu

Kolonoskop jest zaawansowanym urządzeniem, które ma wewnątrz zamontowaną kamerę wizyjną. Kamera umożliwia przekazanie powiększonego obrazu z wnętrza jelita na monitor. Jest miękką, giętką rurą o długości 130-200cm.

Rodzaje kolonoskopii:

  1. Rektosigmoidoskopia
    Jest badaniem końcowego odcinka jelita grubego (odbytnica, kanał odbytu i końcowy odcinek esicy)
  2. Anoskopia:
    Jest badaniem kanału odbytu i końcowego odcinka odbytnicy. Wykonuje się ją w gabinecie lekarskim, nie wymaga szczególnych przygotowań.
  3. Rektoskopia:
    badanie całej odbytnicy przy pomocy specjalnego urządzenia- rektoskopu. Zawsze poprzedza ją badanie per rektum. Umożliwia hamowanie krwawień, a także pobranie biopsji. Wykonywana jest w gabinecie lekarskim. Pacjent proszony jest o przyjęcie pozycji kolankowo-łokciowej z rozstawionymi kolanami. Lekarz smaruje końcówkę rektoskopu środkiem znieczulającym i wprowadza do odbytu pacjenta. Badanie rektoskopowe trwa kilka minut.
  4. Kolonoskopia kapsułkowa:
    Badanie przeprowadzane za pomocą kapsułki, którą połyka pacjent. Kapsułka jest miniaturowym urządzeniem o wielkości ok. 30x10mm. Wyposażona jest w dwie minikamery i miniaturowy nadajnik do przekazywania obrazów. Urządzenie wykonuje wiele serii zdjęć, przekazywanych następnie do specjalnego odbiornika. Obrazy analizowane są przez lekarza. Badanie za pomocą kapsułek jest kilkukrotnie dłuższe od klasycznej kolonoskopii i trwa od kilku do kilkunastu godzin. W ciągu badania pacjent może wykonywać czynności życiowe i wychodzić z domu.
  5. Całkowite badanie przewodu pokarmowego:
    W przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego, możliwe jest wykonanie całkowitego badania przewodu pokarmowego. Lekarz przeprowadza najpierw gastroskopię, następnie kolonoskopię. Pacjent otrzymuje kompleksowe informacje na temat swojego stanu zdrowia.