fbpx

Stwardnienie rozsiane

Co to jest Stwardnienie rozsiane?

Stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplex, SM) to schorzenie, w którego przebiegu dochodzi do uszkodzeń struktur układu nerwowego, które spowodowane są ogniskami demielinizacyjnymi, znajdującymi się w okolicach mózgu i rdzenia kręgowego. Stwardnienie rozsiane atakuje mielinę, która odpowiedzialna jest za budowę osłonek włókien nerwowych. SM powoduje, że niszczone są te osłonki, a "nagie" włókna nie są w stanie dobrze przewodzić sygnałów z ośrodkowego układu nerwowego. Taki stan rzeczy prowadzi w konsekwencji do problemów neurologicznych i powstawania objawów choroby. 

Choroba może przebiegać zarówno w postaci rzutów różnych dolegliwości przeplatanych okresami remisji, jak i mieć stale postępujący charakter. Obecnie stwardnienie rozsiane jest nieuleczalne, jednakże pacjenci chorujący na tę chorobę nie powinni tracić nadziei – istnieją bowiem metody leczenia objawowego SM, a co więcej, rokowanie pacjentów wcale nie musi być złe.

W Polsce na tą przypadłość choruje około 40 tysięcy osób, głównie w wieku od 20 do 30 lat, rzadko chorują osoby, które nie ukończyły jeszcze 18 roku życia, oraz po 50 roku życia. Na stwardnienie rozsiane częściej chorują kobiety niż mężczyźni (dotyka ich ono dwukrotnie częściej).

Rodzaje SM:

Stwardnienie remitująco-nawracające: jest to najczęściej występująca postać tej choroby. Ujawnia się najczęściej u pacjentów, którzy nie ukończyli 40 roku życia, a jego przebieg ma charakter rzutów i remisji. 

Stwardnienie rozsiane wtórnie postępujące: ten rodzaj choroby występuje najczęściej u pacjentów, którzy skończyli 40 rok życia, i u których choroba od 10-15 lat ma postać remitująco-nawracającą. 

Stwardnienie pierwotnie postępujące: ujawnia się najczęściej u płci męskiej po 40 roku życia, jest to grupa około 10-15% chorych na stwardnienie rozsiane. Przykre dolegliwości neurologiczne nasilają się od początku choroby. Pacjenci mają problem z poruszaniem się, koordynacją i osłabieniem nóg. 

Stwardnienie rozsiane pierwotnie postępujące z zaostrzeniami: jest to najrzadsza postać stwardnienia rozsianego, ujawnia się zaledwie u 5% pacjentów. Ten rodzaj choroby nie niesie ze sobą okresów poprawy, niepełnosprawność postępuje od samego początku trwania choroby, pojawiają się rzuty. 

Jakie są przyczyny stwardnienia rozsianego (SM)?

Nie znamy do końca przyczyn stwardnienia rozsianego. Istnieją pewne przypuszczenia na temat przyczyn choroby jaką jest stwardnienie rozsiane.


Wszelkie hipotezy opierają się na współudziale czynnika środowiskowego, genetycznego oraz autoimmunologicznego.

Czynnik autoimmunologiczny: w trakcie procesu autoimmunologicznego organizm pacjenta produkuje białka - autoprzeciwciała, które niszczą mielinę (własne włókna nerwowe), co w konsekwencji prowadzi do tego, że organizm pacjenta sam siebie atakuje.

Czynnik genetyczny: dowiedziono, że rozwój stwardnienia rozsianego jest około dwudziestokrotnie większy u krewnych I stopnia pacjenta niż u osób niespokrewnionych.

Czynnik środowiskowy: do czynników środowiskowych wpływających na wystąpienia stwardnienia rozsianego możemy zaliczyć: miejsce zamieszkania i urodzenia, ponieważ im dalej od równika tym większa szansa choroby; zanieczyszczenie środowiska; tytoń; dieta; niedobór witaminy D; hormony.

Jakie są objawy stwardnienia rozsianego (SM)?

Stwardnieniu rozsianemu towarzyszy szereg objawów, które często pojawiają się na kilka lat przed diagnozą. Jednym z nich jest zmęczenie, nieuzależnione od wysiłku fizycznego. Kolejnym objawem stwardnienia rozsianego jest pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego, poprzedzone częstymi zaburzeniami widzenia.

Objawy choroby nie są jednolite i nie zawsze występują w tym samym nasileniu u wszystkich chorych. Najczęściej występują jako grupa symptomów chorobowych – u jednych będzie to niedowład, u innych niewielka niedoczulica. 

Objawy późniejsze:

  • zaburzenia zwieraczy
  • niestabilność emocjonalna
  • napięcie mięśniowe
  • zawroty głowy
  • częste upadki

Osłabienie mięśni przebiega w kierunku ksobnym, czyli rozprzestrzenia się np. od palców rąk, w kierunku ramion. z upływem czasu chory nie jest w stanie samodzielnie się poruszać. Ponadto neurolog może stwierdzić wygórowanie odruchów głębokich i obecność objawu Babińskiego. Mowa staje się bardziej nosowa, monotonna, bezdźwięczna. Staje się dużym wysiłkiem dla osoby chorej. Coraz trudniejsze staje się wypowiadanie słów, a nawet wydawanie dźwięków. Następnie do zaburzeń mowy dołączają zaburzenia połykania. W konsekwencji utrudnione jest przyjmowanie posiłków, gryzienie, żucie, połykanie. Występuje również nadmierne ślinienie się, co grozi poważnym niedożywieniem.

Następny etap to osłabienie odruchów z układu oddechowego. Z powodu niewydolności mięśni chory nie jest w stanie odkasłać, przez co w jego drogach oddechowych zalega wydzielina trudna do samodzielnego usunięcia. Pojawiają się także bezdechy nocne. Później rozwija się niewydolność oddechowa (z powodu unieruchomienia klatki piersiowej). Chorzy są szczególnie podatni na infekcje płuc, które nierzadko stanowią przyczynę zgonu w tej grupie chorych. Życie osób z SLA nieuchronnie łączy się z bólem, który wynika ze spastyczności, kurczów mięśniowych, unieruchomienia, rozwinięcia się ewentualnych zmian troficznych skóry, a także konieczności przebywania niewygodnych pozycjach. Ból i dyskomforty nasila stres, zimno (nawet nieznaczna zmiana temperatur) i depresja.

Choroba przewlekła, odbierająca stopniowo sprawność fizyczną, również w pewien sposób oddziałuje na stan psychiczny. Osoby chore często zmagają się jeszcze z depresją, lękami, bezsennością i wahaniami nastroju. Zaburzenia te mogą również wynikać z niedotlenienia spowodowanego m.in. bezdechami i postępującą niewydolnością oddechową.

Jak diagnozujemy stwardnienie rozsiane (SM)?

Postępy w medycynie pozwalają na wcześniejszą niż w przeszłości diagnozę stwardnienia rozsianego. Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny wspomagają diagnozowanie, a także monitorowanie postępów choroby. Innymi badaniami są badanie immunoglobulin w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz potencjały wywołane wzrokowe, słuchowe i somatosensoryczne (mogą świadczyć o uszkodzeniu układu nerwowego).

Jak leczymy stwardnienie rozsiane (SM)?

Obecnie leczenie stwardnienia rozsianego koncentruje się na zapobieganiu i leczeniu objawów. W czasie tzw. rzutu choroby stosuje się leki steroidowe, zmniejszające nasilenie reakcji zapalnej w ognisku demielinizacji i przyspieszające ustępowanie objawów. Przez stosowanie odpowiednich leków można ograniczyć długofalowy przebieg choroby. Jeśli do czynienia mamy z chorobą postępującą gwałtowanie, choremu podaje się leki immunosupresyjne.

Farmakologiczne leczenie objawowe oraz zabiegi rehabilitacyjne pomagają w przypadku wzmożonego napięcia mięśni oraz zaburzeń zwieraczy. Ważny jest również właściwy tryb życia. Dbałość o odpowiednią wagę, unikanie przemęczenia ciała i ducha oraz stanów zapalnych może chronić chorych przed kolejnym rzutem choroby.

cmnsCentrum Medyczne Nowa Sól
ul. Głowackiego 8E/14 (I piętro)
67-100 Nowa Sól
(+48) 603 992 700
(+48) 68 417 75 19
(+48) 68 414 32 33
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
www.twojaprzychodnia.com